نوشابههای گازدار فقط آب و شکر نیستند، بلکه مجموعهای از مواد شیمیایی خوراکی با نقشهای مشخص هستند که کنار هم طعم، رنگ، ماندگاری و حس دهانی نوشابه را ایجاد میکنند. شناخت این مواد کمک میکند بدانیم هر جزء دقیقاً چه کاری انجام میدهد و چرا حذف یا جایگزینی آنها فرمول نوشابه را تغییر میدهد. در ادامه ی این مقاله با ما همراه باشید تا با مواد شیمیایی این نوشیدنی پرطرفدار بیشتر آشنا شوید.
مواد اولیه ساخت نوشابه چیست؟
نوشابههای گازدار از مجموعهای از مواد اولیه خوراکی تشکیل میشوند که هرکدام نقش مشخصی در طعم، رنگ، ماندگاری و حس دهانی نوشابه دارند. پایه اصلی همه نوشابهها آب تصفیهشده است. کیفیت آب اهمیت زیادی دارد، زیرا بیشترین حجم نوشابه را تشکیل میدهد و مستقیماً بر طعم نهایی اثر میگذارد.
پس از آب، گاز کربنیک (CO₂) اضافه میشود که باعث ایجاد حالت گازدار، حبابها و حس سوزش ملایم در دهان میشود. این گاز همچنین به تازه ماندن نوشابه کمک میکند.
برای ایجاد طعم شیرین، از شیرینکنندهها استفاده میشود. در نوشابههای معمولی، این شیرینی از شکر یا شربت فروکتوز تأمین میشود و در نوشابههای رژیمی از شیرینکنندههای مصنوعی مانند آسپارتام استفاده میگردد که کالری بسیار کمی دارد ولی شیرینی بالایی ایجاد میکند.
اسیدها جزء مهم دیگری هستند که pH نوشابه را تنظیم میکنند. این اسیدها باعث متعادل شدن شیرینی، ایجاد طعم تیز و افزایش ماندگاری میشوند. بسته به نوع نوشابه، نوع اسید میتواند متفاوت باشد.
در نهایت، طعمدهندهها و رنگهای خوراکی مجاز به نوشابه اضافه میشوند تا طعم و ظاهر نهایی شکل بگیرد.
چرا سدیم سیترات در برخی از نوشابه ها استفاده می شود؟
سدیم سیترات در برخی نوشابهها بهعنوان تنظیمکننده اسیدیته استفاده میشود. این ماده با کنترل pH، از بیش از حد ترش شدن نوشابه جلوگیری میکند و باعث میشود طعم اسیدها ملایمتر و متعادلتر احساس شود. سدیم سیترات همچنین به پایداری طعم در طول زمان کمک میکند و مانع نوسان مزه در هنگام نگهداری محصول میشود، بهویژه در نوشابههای میوهای و زرد.
نقش اسکوربیک اسید در نوشابهها
اسکوربیک اسید که با نام ویتامین C شناخته میشود، در نوشابهها نقش آنتیاکسیدان دارد و از اکسید شدن طعمدهندهها و تغییر رنگ نوشابه جلوگیری میکند. این ماده همچنین باعث ایجاد حس تازگی و تقویت طعم ترش طبیعی میشود. در برخی نوشابهها، اسکوربیک اسید علاوه بر نقش فنی، برای افزایش ارزش تغذیهای محصول نیز به فرمولاسیون اضافه میشود.
آیا نوشابه زرد و مشکی مواد اولیه یکسانی دارند؟
نوشابههای زرد و مشکی از نظر ساختار کلی شباهت زیادی به هم دارند و هر دو بر پایه آب تصفیهشده، گاز کربنیک، شیرینکنندهها، طعمدهندهها و افزودنیهای مجاز خوراکی تولید میشوند. با این حال تفاوت اصلی این دو نوع نوشابه در نوع اسید مصرفی، رنگ و ماهیت طعمدهندهها است که باعث تفاوت محسوس در طعم و ظاهر آنها میشود.
در نوشابههای مشکی (کولا) اسید اصلی مورد استفاده اسید فسفریک است. این اسید طعم تیز و کمی خشک ایجاد میکند که مشخصه اصلی نوشابههای کولا محسوب میشود. اسید فسفریک همچنین باعث متعادل شدن شیرینی نوشابه و افزایش پایداری رنگ تیره آن میشود. علاوه بر این، مانند تمام نوشابههای گازدار، اسید کربنیک نیز در اثر حل شدن گاز CO₂ در نوشابه وجود دارد که حس گازدار بودن را ایجاد میکند.
در مقابل، نوشابههای زرد مانند نوشابه پرتقالی یا لیمویی معمولاً از اسید سیتریک بهعنوان اسید اصلی استفاده میکنند. اسید سیتریک طعمی ترش، تازه و میوهای ایجاد میکند که با طعم مرکبات هماهنگ است. در برخی فرمولاسیونها ممکن است مقدار کمی اسید مالیک نیز برای ماندگاری بیشتر طعم ترش به نوشابه اضافه شود. اسید کربنیک نیز مانند نوشابه مشکی در این نوع نوشابه حضور دارد.
در نتیجه میتوان گفت نوشابه زرد و مشکی از نظر مواد پایه مشابه هستند، اما تفاوت در نوع اسید باعث میشود طعم نوشابه زرد ملایمتر و میوهایتر باشد، در حالی که نوشابه مشکی طعمی تیزتر و خاصتر دارد.
-
تفاوت اصلی در رنگ و اسید
نوشابه مشکی:
- رنگ آن از رنگ کاراملی تأمین میشود؛ این همان مادهای است که باعث سیاه یا قهوهای تیره شدن نوشابه کولا میشود.
- اسید اصلی آن معمولاً اسید فسفریک است که طعم خاص و تیز کولا را ایجاد میکند.
نوشابه زرد:
اسید غالب در آن معمولاً اسید سیتریک است که طعم ترش و میوهای ایجاد میکند.
رنگ آن از رنگهای خوراکی زرد یا نارنجی مجاز بهدست میآید.
رنگ کاراملی؛ عامل اصلی رنگ تیره نوشابه
رنگ سیاه یا قهوهای تیره نوشابههای کولا بهدلیل استفاده از رنگ کاراملی (Caramel Color) است. این ماده از حرارتدهی کنترلشده قندهایی مانند گلوکز یا ساکارز تولید میشود. در این فرآیند، قندها تجزیه شده و ترکیبات رنگزای تیره ایجاد میکنند.
رنگ کاراملی فقط برای زیبایی نیست؛ این ماده به ثبات رنگ در محیط اسیدی نوشابه کمک میکند و در کنار سایر ترکیبات، در ایجاد طعم خاص کولا نیز نقش دارد. به همین دلیل تقریباً تمام نوشابههای تیره از این رنگ استفاده میکنند.
تفاوت در طعمدهندهها
طعم نوشابه مشکی از ترکیب پیچیدهای از عصارهها و ترکیبات معطر خاص کولا بهدست میآید که فرمول آنها معمولاً محرمانه است.
در مقابل، نوشابه زرد از طعمدهندههای میوهای مانند پرتقال یا لیمو استفاده میکند که ساختار سادهتری دارند.
از کجا این مواد شیمیایی را تهیه کنیم؟
شیمیایی تهران در زمینه فروش و تأمین انواع مواد اولیه شیمیایی مورد استفاده در صنایع مختلف از جمله صنایع شوینده، غذایی، آرایشی و بهداشتی و صنعتی فعالیت دارد. این مجموعه با ارائه محصولات باکیفیت و استاندارد، نیاز تولیدکنندگان را در حوزه مواد شیمیایی پایه و تخصصی تأمین میکند.
از جمله محصولات پرکاربرد عرضهشده توسط شیمیایی تهران میتوان به بوتیل گلیکول بهعنوان یک حلال صنعتی مهم و همچنین تگزاپون بهعنوان سورفکتانت پرمصرف در تولید مواد شوینده اشاره کرد. علاوه بر این، شیمیایی تهران در فروش طیف گستردهای از سایر مواد اولیه شیمیایی نیز فعال بوده و خدمات مشاوره و تأمین مواد را متناسب با نیاز صنایع ارائه میدهد. برای خرید مواد شیمیایی با ما همراه باشید.