ترکیبات رطوبتدوست سالهاست که جایگاه مهمی در صنعت مراقبت از مو و پوست دارند. یکی از رایجترین آنها پروپیلن گلیکول (PG) است که در فرمولاسیون بسیاری از شامپوها، نرمکنندهها و سرمهای مو استفاده میشود. ویژگیهای خاص این ماده باعث شده که به عنوان یک نگهدارنده رطوبت، حلکننده و بهبوددهنده بافت محصول شناخته شود. در ادامه سه کاربرد مهم آن در بهبود سلامت مو بررسی میشود و سپس مقایسهای با گلیسیرین و روغن نارگیل خواهیم داشت تا مزایا و محدودیتهای هرکدام روشن شود.
رطوبترسانی عمیق به تار مو
یکی از اصلیترین نقشهای PG در محصولات مراقبتی، توانایی بالای آن در جذب و نگهداشتن رطوبت است. تار مو بهویژه پس از شستوشو یا استفاده مداوم از ابزارهای حرارتی مانند سشوار و اتو، به سرعت خشک و شکننده میشود. این ماده به دلیل ساختار شیمیایی خود، رطوبت محیط را جذب کرده و درون فیبر مو حفظ میکند. به همین دلیل استفاده از شامپو یا ماسکی که حاوی PG باشد، میتواند باعث نرمی و لطافت بیشتر مو شود. در مقایسه با گلیسیرین، که آن هم یک ماده مرطوبکننده شناختهشده است، PG سبکتر عمل میکند و حس چسبندگی کمتری روی مو بر جای میگذارد. همین ویژگی باعث میشود برای افرادی که موهای نازک و کمحجم دارند، انتخاب مناسبی باشد، زیرا سنگینی ایجاد نمیکند.
از سوی دیگر، روغن نارگیل نیز بهعنوان یک رطوبترسان طبیعی شناخته میشود اما عملکرد آن متفاوت است. روغن با ایجاد یک لایه محافظ روی سطح مو مانع از تبخیر آب میشود، در حالی که PG به درون فیبر مو نفوذ کرده و آب را در ساختار آن حفظ میکند. به همین دلیل، در بسیاری از محصولات حرفهای مراقبت از مو، این دو ترکیب در کنار هم بهکار میروند تا هم نفوذ رطوبت و هم قفل شدن آن در سطح مو تضمین شود.
بهبود جذب مواد مؤثر در محصولات مراقبتی
یکی دیگر از ویژگیهای مهم PG، نقش آن بهعنوان یک حلال و افزایشدهنده نفوذ مواد فعال است. بسیاری از ترکیبات مفید موجود در شامپوها و سرمهای مو، مانند ویتامینها یا عصارههای گیاهی، بهطور طبیعی به سختی وارد فیبر مو میشوند. وجود PG در فرمولاسیون این محصولات باعث میشود که این مواد بهتر حل شوند و در عین حال مسیر نفوذشان به لایههای عمیقتر مو تسهیل گردد. نتیجه این فرآیند، تغذیه بهتر و اثرگذاری بیشتر مواد مغذی روی تار مو خواهد بود.
مقایسه با گلیسیرین در این بخش نیز جالب است. گلیسیرین بیشتر بر روی سطح مو فعالیت میکند و رطوبت را از بیرون به مو میرساند، اما به تنهایی توانایی انتقال مؤثر ترکیبات دیگر را ندارد. PG در این زمینه برتری دارد زیرا علاوه بر رطوبترسانی، به عنوان یک حامل برای مواد دیگر نیز عمل میکند. روغن نارگیل نیز تا حدی میتواند برخی مواد محلول در چربی را به داخل مو منتقل کند، اما این انتقال محدود بوده و به نوع مولکول بستگی دارد. بنابراین، در فرمولاسیونهای مدرن، PG معمولاً بهعنوان یک تقویتکننده عملکرد مواد فعال انتخاب میشود.
افزایش دوام و کیفیت محصولات مو
سومین کاربرد مهم PG مربوط به نقش آن در افزایش پایداری و کیفیت محصولات است. این ماده علاوه بر خاصیت رطوبترسانی و حلکنندگی، به عنوان یک پایدارکننده در فرمولاسیون عمل میکند. در شامپوها و نرمکنندهها، حضور آن مانع از تهنشینی مواد و جداسازی فازها میشود. همچنین به دلیل خاصیت نگهدارندگی رطوبت، باعث میشود محصول در طول زمان خشک یا کریستالی نشود. این ویژگی اهمیت زیادی برای شرکتهای تولیدکننده دارد زیرا کیفیت ظاهری و حسی محصول تا پایان تاریخ مصرف حفظ میشود.
در مقایسه، گلیسیرین نیز میتواند به افزایش رطوبت محصول کمک کند اما به تنهایی نمیتواند ثبات کافی ایجاد کند. روغن نارگیل هم بیشتر جنبه تغذیهای دارد و برای بهبود فرمولاسیون از نظر پایداری مناسب نیست. به همین دلیل PG نقشی فراتر از یک ماده رطوبترسان ایفا میکند و به نوعی کلید ماندگاری و اثربخشی بلندمدت محصولات به شمار میرود.
دوز مصرفی در محصولات مو
یکی از نکات مهم در استفاده از این ترکیب، مقدار بهکاررفته در فرمولاسیون است. معمولاً در شامپوها و نرمکنندهها، غلظت PG بین ۲ تا ۵ درصد تنظیم میشود که برای رطوبترسانی و افزایش نفوذ کافی است. در سرمها و اسپریهای مخصوص مو، این مقدار میتواند تا حدود ۱۰ درصد هم افزایش یابد تا اثرگذاری بیشتری داشته باشد. استفاده بیش از حد ممکن است باعث احساس سنگینی یا حتی تحریک پوست سر شود، به همین دلیل رعایت تعادل در دوز مصرفی اهمیت زیادی دارد.
نقش آن در محصولات پوستی
هرچند تمرکز این مطلب بر مو است، اما باید به حضور پررنگ PG در محصولات مراقبت از پوست نیز اشاره کرد. این ماده در کرمها، لوسیونها و ژلهای مرطوبکننده استفاده میشود تا علاوه بر نگهداشتن آب در لایههای پوستی، به نفوذ بهتر ویتامینها و ترکیبات ضدچروک کمک کند. مقایسه آن با گلیسیرین در این حوزه هم مشابه مراقبت از مو است: گلیسیرین رطوبت سطحی بیشتری ایجاد میکند اما PG سبکتر بوده و احساس چسبندگی کمتری دارد، بنابراین در بسیاری از فرمولاسیونهای مدرن بهویژه برای پوستهای حساس یا چرب، گزینه مطلوبتری محسوب میشود.
توجه نمایید که:
PG با داشتن ویژگیهای چندجانبه، یکی از ترکیبات کلیدی در فرمولاسیون محصولات مو به شمار میرود. سه کاربرد اصلی آن شامل رطوبترسانی عمیق، کمک به جذب بهتر مواد فعال، و افزایش پایداری و کیفیت محصول است. مقایسه با گلیسیرین نشان میدهد که PG سبکتر و چندمنظورهتر عمل میکند، در حالی که گلیسیرین بیشتر برای تأمین رطوبت سطحی کاربرد دارد. در مقابل، روغن نارگیل نقش محافظتی و تغذیهای دارد اما بهتنهایی نمیتواند جایگزین PG در صنایع آرایشی و بهداشتی شود. دوز مصرفی آن در محصولات مو بین ۲ تا ۱۰ درصد متغیر است و حضورش در محصولات پوستی نیز بسیار پررنگ است. این ترکیب نهتنها باعث سلامت و زیبایی بیشتر مو میشود، بلکه در حفظ کیفیت و اثربخشی محصول نیز نقشی اساسی دارد.
برای تهیه انواع مواد شیمیایی با شیمیایی تهران در ارتباط باشید.